فصل پنجم : آيا روش اجتماعى اسلام ثابت و قابل اجراست ؟ پرسش و پاسخ - « اگر سخنان گذشته درست است و نظر اسلام در به وجود آوردن يك اجتماع سالم و شايسته ، مترقىترين سازمان و محكم‌ترين اساس است و حتى از اجتماع‌هايى كه ملت‌هاى متمدن و مترقى امروز به وجود آورده‌اند پيشرفته‌تر و محكم‌تر است . . . ، چرا جز مدتى اندك و كوتاه قابليت اجرا نداشته است ؟ چرا اسلام نتوانست خود را نگه دارد و به زودى به سيستم « قيصر » و « كسرى » تبديل شد و به‌صورت امپراتوريى درآمد كه از نظر اعمال و رفتار ، بسيار فجيع‌تر و شنيع‌تر از پيشينيان بود ؟ ! چرا اسلام ، بر خلاف تمدن مغرب زمين كه به موجوديت خود ادامه مىدهد ، دوام چندانى نياورد ؟ همين ، دليل بر آن است كه تمدن غربى مترقىتر و قوانين آنان استوارتر و محكم‌تر است . غربيان روش اجتماعى و قوانينى را كه در ميان آنها داير است ، بر پايهء ارادهء ملت و خواست طبايع و اميال مردم استوار كرده‌اند و از آن رو كه هم‌آهنگى ارادهء همهء مردم عادتاً محال بوده ، لذا اراده و خواست اكثريت را معتبر دانسته‌اند . حاكم ساختن رأى اكثريت ، روشى است كه در طبيعت نيز جارى و مشهود است . ما مىبينيم كه علل مادى و اسباب طبيعى در بيشتر موارد مؤثرند نه هميشه . هم‌چنين